Сақтандыру арқылы қорғау: Қазақстан шикізаттық емес экспорттың инфрақұрылымын қалай қалыптастырып жатыр
KazakhExport-тің Қазақстанның Экспорттық-кредиттік агенттігіне (ЭКА) қайта құрылуына бір жыл толды. Бұл жай ғана атауын ауыстыру емес, Орталық Азиядағы халықаралық стандарттарға сай классикалық бірінші экспорттық агенттікті құру еді, деп хабарлайды Zakon.kz. Бір жылдың ішінде экспортты институционализациялау стратегиясының дұрыс болғанын сенімді түрде айтуға болады.
Сақтандырудан стратегиялық қолдауға
Негізгі өзгеріс – функциялар ауқымының кеңеюі болды: экспорттық тәуекелдерді классикалық сақтандырудан бастап, экспорттық келісімшартты кешенді қолдаудың көпсатылы моделіне дейін. Бүгінде ЭКА кепілдіктер, сақтандыру, экспорт алдындағы және экспорттық-сауда қаржыландыруы, консультациялар, шетелдік контрагенттерді тексеру және нарықтарды іздеуге көмек көрсетеді.
«Біз – жай қаржы институты емеспіз, Қазақстанның шикізаттық емес экспорт сегментіндегі тірек нүктесіміз. Қазақстанның Экспорттық-кредиттік агенттігі толыққанды қолдау жүйесін құрды, мұнда экспортер жаңа нарықтардағы тәуекелдер мен белгісіздікпен жалғыз қалмайды», – дейді ЭКА Басқарма төрағасының орынбасары Мадина Ержанова.
2024 жылғы көрсеткіштер осыны дәлелдейді.
-
Рекордтық пайда – 8,8 млрд теңге.
-
Экспортерлерге көрсетілген қолдау көлемі – 335 млрд теңгеден астам.
-
Экспорт алдындағы және сауда қаржыландыруының көлемі 30,2 млрд теңгеге дейін өсті.
-
Қайта сақтандыру көлемі 2,5 есе артты.
-
468 келісімшартқа қолдау көрсетілді.
-
96 экспортерге қолдау көрсетілді, олардың 15-і алғаш рет.
.jpg)
Не экспортталады?
ЭКА қызметтеріне ең көп қызығушылық көрсеткен – азық-түлік өнеркәсібі, металлургия және агроөнеркәсіп кешені кәсіпорындары. Сондай-ақ портфелде машина жасау өнімдері, құрылыс материалдары, химия, шыны, фармацевтика және парфюмерия өнеркәсібінің өнімдері бар.
«Қолдау – бұл абстрактілі көмек емес, нақты жобалар. Біз «Шин-Лайн» мұзқайнату зауытын модернизациялауға көмектестік, «ПримаКус» құс фабрикасының екінші кезегін қаржыландырдық, «Лотте Рахат» кондитерлік фабрикасының келісімшарттарына сақтандыру қолдауын көрсеттік», – деп атап өтті Мадина Ержанова.
Өнім желісі: мәміленің толық циклі
Бүгінде ЭКА портфелінде экспорттық мәміленің барлық кезеңін қамтитын 20-дан астам өнім бар — дайындаудан бастап міндеттемелерді орындауға дейін.
Ең сұранысқа ие құралдар:
-
Келісімшарттарды кешіктіріп төлеуді сақтандыру;
-
Аккредитивтер мен қарыздарды сақтандыру;
-
Экспорт алдындағы қаржыландыру;
-
Халықаралық тендерлерге қатысуға арналған кепілдіктер.
«Дебиторлық қарызды сақтандыру және экспорттық қаржыландыру құралдарына сұраныстың артқанын байқап отырмыз. Бизнестің басты талабы – тәуекелдерді басқаруға және ашықтыққа ие болу», – дейді Мадина Ержанова.
Шетелдік қызметтерді экспорттауда кепілдіктер
Өткен жылы ЭКА кепілдік механизмдері бар бес жаңа өнімді енгізіп, биыл екі сәтті іске асыруды жүзеге асырды, бұл қазақстандық компанияларға Өзбекстандағы тендерлер аясында қызмет пен өнім экспорттауға мүмкіндік берді.
Мысалы, «Банк ЦентрКредит» АҚ «ZTOWN Development» ЖШС міндеттемелері бойынша алғашқы кепілдік алды, ал «Caspian Contractors Trust» ЖШС Өзбекстандағы инженерлік желілер салу жұмыстарын орындау бойынша келісімшарт міндеттемелерін орындауға қолдау алды.
«ЭКА кепілдіктері – бұл шетелдік серіктестерге Қазақстан тарапында сенімді қаржылық кепілдеме бар екенінің сигналы. Бұл отандық компаниялардың бәсекеге қабілеттілігін арттырады», – дейді Мадина Ержанова.
Аймақтық басымдық және онлайн жаңалықтар
ЭКА дәстүрлі экспорт нарықтарын сақтап қана қоймай, жаңа нарықтарды ашуға ұмтылады. Ауғанстанмен сауда белсенділігі артып келеді, Қытай нарығында үлкен әлеует бар, ал Еуропалық Одақ елдері – Қазақстанның экологиялық таза өнімдерін тұтынушылар.
Сонымен қатар, Агенттік экспортшылармен цифрлық байланыс арналарын дамытып отыр. «Экспортшының жеке кабинеті» (online.kazakhexport.kz) іске қосылды, мұнда өтінімді онлайн беру, келісімшартқа қол қою және өтініштің мәртебесін қадағалау мүмкіндігі бар.
Келесі межа – 1 трлн теңге
2025 жылға арналған жоспар бойынша ЭКА сақтандыру сыйымдылығын 1 трлн теңгеге дейін арттыруды көздейді, бұл экспортшыларға қолдауды 600 млрд теңгеге дейін ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, банктермен бірлесіп, шағын және орта бизнес субъектілеріне арналған пакеттелген сақтандыру өнімдерін әзірлеуде, бұл шағын бизнес экспортшыларының қаржыландыруға қолжетімділігін жеңілдетіп, тәуекелдерді төмендетеді.
«Біз келесі кезеңге сенімді оптимизммен келіп отырмыз. Институционалдық база жасалған. Енді оны кеңейту маңызды», – деп түйіндеді Мадина Ержанова.
Қорытындылай келе, Қазақстанның Экспорттық-кредиттік агенттігі экспорттық экономика саласында стратегиялық оператор ретінде өз позициясын біртіндеп нығайтып келеді. Оның құралдары тек сақтандыру ғана емес, шикізаттық емес сектордың өсу инфрақұрылымының бір бөлігіне айналуда, бұл «Жаңа Қазақстан» экономикалық саясатына сәйкес келеді.
Қазақстанның Экспорттық-кредиттік агенттігі отандық бизнесті белсенді ынтымақтастыққа шақырады. ЭКА әрқашан диалогқа ашық және отандық экспорт жобаларын дамыту мен қолдауға дайын.
